Nikolai Starostin – Cha đẻ của bóng đá Xô Viết

* Tổng hợp từ bài viết của Vikram Doctor trên Economic Times

Nếu từng tới SVĐ Otkritie tại thủ đô Moscow, Nga, có thể bạn sẽ nhìn thấy 4 bức tượng được đặt ở ngay dưới khán đài phía Bắc. Đó là anh em nhà Starostin: Nikolai, Alexander, Andrei và Peter – những người đã thành lập nên CLB Spartak Moscow.

Và câu chuyện của họ, đặc biệt là về người anh cả Nikolai Starostin không chỉ gói gọn về bóng đá tại Nga, mà còn là việc làm thế nào để tồn tại ở một trong những quốc gia phức tạp nhât thế giới.

Những năm đầu thế kỷ 20, bóng đá du nhập vào Liên Xô, nhưng Chính quyền Bolshevik khi ấy không có hứng thú với việc phát triển thể thao. Với họ, bóng đá chỉ là công cụ để công nhân rèn luyện sức khỏe, trong khi các CLB thường có liên quan tới những đơn vị mà các cầu thủ làm việc. Cụ thể, CSKA là thuộc quân đội, Lokomotiv thuộc ngành đường sắt, Torpedo là ngành cơ khí ô tô, và đặc biệt là Dynamo thuộc Sở Mật vụ (NKVD). Không ngạc nhiên khi chính trị đã ảnh hưởng khá nhiều tới các đội bóng này và nền bóng đá Xô viết nói chung.

4 bức tượng của anh em nhà Starostin (Ảnh: Twitter)

Nhưng Nikolai Starostin đã thay đổi điều đó. Là dân thể thao thứ thiệt, ông là cựu cầu thủ bóng đá cũng như khúc côn cầu trên băng của Xô viết, và những thành tích ấn tượng ở cả 2 bộ môn này đã khiến ông lọt vào mắt xanh của một vài nhà chính trị Bolshevik hàng đầu, trong đó nổi bật nhất là Alexander Kosarev – Tổng thư ký Komsomol (Đoàn Thanh niên Cộng sản Lenin).

Bản thân Kosarev cũng là một người có tầm ảnh hưởng rộng lớn và muốn phát triển thể thao, thế nên ông đã quyết định bắt tay với Starostin và thành lập nên CLB Spartak Moscow – theo tên của các chiến binh Sparta – với mục tiêu là thành lập một đội bóng chuyên nghiệp, nơi các cầu thủ có thể tự nuôi lấy thân mình.

Việc Spartak không có một đơn vị nhà nước nào hỗ trợ cũng đồng nghĩa với việc họ không hy vọng sở hữu một SVĐ riêng. Nhưng còn nhiều mối lo khác lớn hơn – và không gì có thể so sánh được với sự kiện năm 1936, khi Starostin quyết định tổ chức một trận bóng đá giao hữu ở Quảng trưởng đỏ – Trái tim của quyền lực nước Nga – tức ngay trước mắt Joseph Stalin, một người không quan tâm gì tới bóng đá.

Spartak Moscow nhanh chóng trở thành một thế lực của bóng đá Liên Xô (Ảnh: Jot Down)

Các đội bóng khác quá e ngại những vấn đề có thể nảy sinh nên không dám nhận lời đấu giao hữu, thế là CLB Spartak quyết định chia làm hai nửa để đối đầu nhau. Và trận đấu này đã mang tới thành công ngoài mong đợi. Stalin cảm thấy được sự hứng khởi và tiềm lực mà bóng đá có thể mang lại, nên ông quyết định đầu tư hơn cho sự phát triển của bóng đá, và Spartak nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những đội bóng hàng đầu của nước Nga.

Thành công lớn sẽ đi kèm với những đối thủ lớn, và Lavrentiy Beria xuất hiện. Người đứng đầu Sở mật vụ khi ấy cũng rất cuồng nhiệt với bóng đá, và CLB Dinamo Moscow khi ấy có thể coi như nằm trọn trong tay của Beria.

Là một người đam mê quyền lực và không chấp nhận thất bại, khỏi phải nói Beria đã tức giận ra sao khi thấy đội bóng của mình bại trận trước Spartak, và y bắt đầu sử dụng những thủ đoạn chính trị để loại bỏ đối thủ của mình.

Cuối những năm 30, rất nhiều bạn bè và đối tác của Starostin bị bắt giam trong cuộc Đại thanh trừng của Stalin. Rồi tới năm 1942, cả 4 anh em cùng nhiều cầu thủ khác cũng bị bắt vì “tình nghi liên quan tới một kế hoạch ám sát Stalin”. Sau 2 năm chịu tra tấn tại Lubyuanka, tội danh đó được xóa bỏ, song 4 anh em vẫn phải nhận án tù 10 năm tại Siberia vì bị kết tội ăn trộm dụng cụ thể thao và tuồn bán ra chợ đen, cùng với đó là tội hối lộ quan chức để bản thân họ và bạn bè không phải ra trận khi Thế chiến II nổ ra. Đổi lại, anh em Starostin sẽ không phải lo thiếu thốn đồ ăn thức uống trong suốt thời chiến.

Lavrentiy Beria (Bên trái) cùng Joseph Stalin (Ảnh: World Pro News)

Tưởng chừng việc vào tù sẽ khiến sự nghiệp bóng đá của anh em Starostin chấm dứt, nhưng chính những thành tựu quá khứ đã trở thành bàn đạp đưa họ tiến bước.

Các quản giáo tại khu trại giam mà Nikolai Starostin bị đưa vào đều là CĐV của Spartak, thế nên họ đối xử với ông rất tốt và thậm chí còn giao cho Starostin công việc tổ chức đội bóng. Mặc dù được hưởng nhiều đặc quyền, nhưng ông luôn giữ được mối quan hệ tốt với cả quản giáo và các tù nhân khác – một phần là nhờ những câu chuyện về bóng đá của mình.

Năm 1948, anh em Starostin được tự do dưới sự bảo trợ của Vasily Stalin – con trai Joseph Stalin và là một người yêu bóng đá. Vasily và Nikolai Starostin biết nhau từ những năm 1930, khi con gái của Starostin gặp Vasily trong một CLB đua ngựa.

4 anh em nhà Starostin (Ảnh: Smsport.ru)

Vasily muốn đưa Starostin trở lại để dẫn dắt đội bóng của Không quân, với mục đích biến ông trở thành vũ khí chính trị chống lại Beria. Nhưng không lâu sau khi Nikolai về nhà, các mật vụ tìm tới và gia hạn cho ông 24 giờ để rời khỏi Moscow.

Vasily Stalin quyết định can thiệp và đưa ông tới ở cùng mình để đảm bảo an toàn.

Không lâu sau, Starostin vì quá nhớ gia đình nên đã lẻn khỏi nhà Vasily, và ông bị các mật vụ bắt giữ và đưa tới trại tập trung Maykop. Vasily có cho người tới, song vì không muốn dính líu tới chuyện chính trị nên Starostin đã từ chối trở về và bày tỏ mong muốn được sống ở phía Nam nước Nga. Sau đó, ông bị chuyển tới Kazakhstan, và bắt đầu công việc huấn luyện bóng đá và khúc côn cầu trên băng cho Dinamo Alma-Ata – sau này là CLB Kairat, một trong những đội bóng thành công nhất của Kazakhstan.

Khi mà Starostin an phận ở phương xa, Beria không ngừng nâng cao quyền lực của mình, đặc biệt là sau cái chết của Stalin năm 1953. Tuy nhiên những mưu đồ chinh trị của ông đã không thành công. Ngày 26/6/1953, Beria bị bắt giam, và 6 tháng sau bị xử tử.

Cùng với cái chết của Beria, nhiều tù nhân liên quan tới chính trị được bãi miễn tội danh, trong đó có anh em Starostin.Nikolai Starostin trở về Moscow và tham gia ban huấn luyện ĐTQG Xô Viết. Đến năm 1955, ông trở thành Chủ tịch của Spartak Moscow và giữ chức vụ này tới năm 1992.

Ngày 17/2/1996, Nikolai Petrovich Starostin qua đời, hưởng thọ 94 tuổi. Ông được chôn ở nghĩa trang Vagankovskoye, thành phố Moscow. Ngay tại phố Tverskaya, trung tâm thành phố Moscow có một tấm phù điêu để tưởng nhớ ông, đặt ở căn nhà số 19 – nơi ông đã sống trong suốt 30 năm cuộc đời.

Mộ của Nikolai Starostin ở Moscow (Ảnh: Gonews.it)

Còn Vasily Stalin? Không lâu sau khi cha mất, ông bị khép tội “làm lộ bí mật quốc gia” và bị bắt giam. Ngày 28/4/1961, ông được thả, nhưng không được phép đặt chân tới Moscow và Georgia và không được dùng họ “Stalin”. Trên hộ chiếu của mình, Vasily mang họ “Dzhugashvili”, và tới tháng 1/1962 mới được lấy lại tên cũ. Ông chuyển tới sống tại Kazan, trong một căn hộ được cho là thuộc sở hữu của cha mình.

Ngày 19/3/1962, Vasily Stalin qua đời ngay trước sinh nhật thứ 41 của mình 2 ngày vì bị ngộ độc rượu.

Comments

comments