Zvonimir Boban và cú đá khởi đầu cho chiến tranh giành Độc lập Croatia

* Dịch từ bài viết của Matt Gault trên These Football Times

Zvonimir Boban – Cựu tiền vệ của AC Milan có một sự nghiệp vĩ đại với 4 Scudetto, 1 Champions League cùng Rossoneri và là ngôi sao của ĐT Croatia trong chiến tích đoạt HCĐ tại World Cup 1998 tại Pháp.

Tuy nhiên, anh không chỉ là một ngôi sao bóng đá, mà còn là biểu tượng cho tinh thần dân tộc và tự do của Croatia, với cú đá khởi đầu cho Chiến tranh giành độc lập tại Croatia. Tất nhiên một cầu thủ bóng đá không thể đơn độc khởi động cả một cuộc chiến, nhưng Boban chính là người đã khơi lên cuộc bạo động giữa 2 nhóm CĐV của Dinamo Zagreb của Croatia và Sao Đỏ Belgrade của Serbia vào tháng 5/1990, thúc đẩy tốc độ tan rã của Liên bang Nam Tư đồng thời khiến phong trào dân tộc của Croatia leo lên một tầng cao mới.

Zvonimir Boban – Biểu tượng của bóng đá và tinh thần dân tộc Croatia (Ảnh: Twitter)

Nhưng trước khi tới với cú đá huyền thoại khởi phát cuộc chiến, chúng ta cần phải nhìn lại một chút về tình hình chính trị và xã hội khi ấy – thứ đã đốt nóng bầu không khí trận đấu giữa 2 CLB Sao Đỏ Belgrade và Dinamo Zagreb.

Liên Bang Nam Tư được thành lập kể từ sau Thế chiến thứ Hai, nó là sự kết hợp về mặt địa lý của những dân tộc khác nhau như Croatia, Serbia, Slovenia và Montenegro. Sự pha trộn về quốc tịch và sắc tộc này diễn ra dưới bàn tay của một người: Nguyên soái Josip Tito. Nhà Cách mạng và lãnh đạo này chính là biểu tượng của sự thống nhất và ổn định trong một Liên bang Nam Tư gồm rất nhiều dân tộc. Tito chính là kiến trúc sư trưởng cho một Nam Tư hùng mạnh từ năm 1943 tới những năm đầu thập niên 90.

Chỉ một thập kỷ sau cái chết của ông vào năm 1980, mọi chuyện trở nên phức tạp với hàng loạt biến cố chính trị dẫn tới sự tan rã của Liên bang này.

Trong suốt những năm 80, Nam Tư luôn phải đứng trước ngã ba đường kể từ sau cái chết của Tito, và với người Croat, bóng đá trở thành phương tiên lý tưởng để họ chứng tỏ lòng tự hào dân tộc của mình. Với nhiều người, SVĐ trở thành một khán đài, nơi họ được thể hiện những bức xúc trong chính trị và xã hội. Họ hò hét, ca hát, phất cao những tấm hình, lá cờ hay banner, biến các khán đài trở thành một vũ đài chính trị nóng bỏng.

Và đó chính xác là những gì đã xảy ra vào ngày 13/5/1990, khi Sao Đỏ Belgrade chạm trán Dinamo trong một trận đấu làm thay đổi cả thế giới.

Tình hình chính trị xã hội tại Nam Tư năm 1990 là vô cùng căng thẳng (Ảnh: T-Portal)

Nhiều CĐV của Dinamo Zagreb khi ấy có xu hướng cực hữu và luôn sẵn sàng làm mọi việc để cổ vũ cho phong trào giành độc lập của Croatia. Trong đó, Bad Blue Boys được xem là nhóm tích cực nhất với rất nhiều thành viên từng đi lính cho Croatia. Ở phía bên kia, nhóm Ultras của Sao đỏ Belgrade cũng có không ít người từng phục vụ quân sự tại Serbia. Trước khi trận đấu diễn ra vài tiếng, giữa 2 nhóm này đã diễn ra vài vụ va chạm nhỏ lẻ, nhưng điểm nóng nhất chính là trên SVĐ Maksimir – khi những kẻ nóng đầu đối lập về quan điểm chính trị và những căng thẳng giữa 2 chính quyền.

Trận đấu giữa Dinamo Zagreb và Sao Đỏ Belgrade chỉ diễn ra được khoảng 10 phút, trước khi bạo lực và hỗn loạn bùng nổ. Các CĐV dùng dao, ghế, gạch đá tấn công nhau trên khán đài rồi tràn cả xuống mặt sân. Đúng lúc đó, Boban nhìn thấy một cảnh sát đang áp chế các CĐV Croatia. Lòng tự hào dân tộc và tức giận lên cao, tiền vệ này xông tới viên cảnh sát và “lên gối” trúng giữa mặt đối thủ.

Boban không ngần ngại tấn công một viên cảnh sát (Ảnh: Pinterest)

Cuộc ẩu đả diễn ra trong hơn 1 tiếng đồng hồ, và cả SVĐ chìm trong bạo lực và khói lửa. Tổng cộng có hơn 60 người bị thương, trong đó có cả bị đâm bằng dao, bị bắn hay ngộ độc khí gas. Một trong những đoạn ghi âm nổi tiếng nhất về trận đấu này là khi Boban hét lên “Cảnh sát đâu? Bọn cảnh sát đâu cả rồi?” Tất nhiên anh đang mỉa mai sự bất lực của lực lượng cảnh sát chiều hôm đó đã biến một trận bóng đá thành cuộc ẩu đả.

“Đám Hooligan từ Belgrade đánh chiếm SVĐ của chúng tôi. Cảnh sát khi ấy, những tay cảnh sát rõ ràng đã được huấn luyện, không có chút phản ứng nào.”

Sau này, Boban đã nói như vậy trong phóng sự “Đội bóng Nam Tư cuối cùng” của Vuk Janic. Những lời này đã đưa tên tuổi anh vượt lên trên cả một ngôi sao bóng đá. Anh trở thành người hùng dân tộc, tên tuổi anh gần sánh ngang với thần thoại. Bản thân là một ngôi sao bóng đá và đội trưởng của Dinamo Zagreb, nhưng Boban còn nhận được sự kính trọng khi sẵn sàng sử dụng tầm ảnh hưởng của mình để phục vụ cho lợi ích của người dân Croatia.

Tiếp nối ngày đen tối trên SVĐ Maksimir – khi cảnh sát không làm gì để ngăn chặn bạo lực trên khán đài, rất nhiều vụ xung đột đã xảy ra trước khi Cuộc chiến tranh giành độc lập của Croatia bùng phát. Một trong những nhân vật chính trong chuỗi sự kiện này là Zelijko Raznatovic – hay còn được gọi là Arkan. Y là một tội phạm khét tiếng tại Serbia, từng bị tình nghi giết người và là thủ lĩnh một nhóm Hooligan của Sao Đỏ Belgrade tên là Delije.

Arkan cũng có mặt tại SVĐ Maksimir, cùng khoảng 1.500 thành viên Delije, và tất nhiên y cũng tham gia các vụ ẩu đả với người Croatia. Sau đó, y thành lập Đội Bảo vệ tình nguyện Serbia – một tổ chức tự phát với thành phiên phần lớn được lấy từ Delije. Tổ chức này còn có cái tên “Những con hổ của Arkan”, chúng liên tục gây ra những vụ bạo động và khủng bố trước và trong chiến tranh, trước khi bị dẹp bỏ vào năm 1996.

“Đó là tôi, một gương mặt quen thuộc sẵn sàng mạo hiểm tính mạng, sự nghiệp và sự nổi tiếng, tất cả chỉ bởi một tư tưởng, một lý do duy nhất: Lợi ích của người Croatia.”

Các CĐV trên SVĐ Maksimir lao vào nhau, dùng ghế, gậy gộc và dao để làm vũ khí (Ảnh: Khabarban)

Lẽ ra cú lên gối đó đã có thể khiến sự nghiệp của Boban đi xuống, nhưng may mắn thay, anh lại là một tiền vệ có kỹ thuật và khả năng sáng tạo siêu hạng. Đã từ lâu, các đội bóng mạnh trên khắp châu Âu đã để mắt tới Boban, và rốt cuộc vào năm 1991, AC Milan chiến thắng trong cuộc chạy đua giành chữ ký của anh với mức phí chuyển nhượng vào khoảng 8 triệu Bảng.

Việc chuyển tới San Siro là bước tiến dài trong sự nghiệp của Boban, nhưng anh phải đợi cơ hội để tỏa sáng, và phải tới Bari dưới dạng cho mượn để có thời gian làm quen với bầu không khí và phong cách đá bóng tại Italia.

Mùa giải 1991/92, Bari thi đấu kém cỏi và bị xuống Serie B, song màn trình diễn của Boban tại đây được đánh giá rất cao. Dưới muôn vàn khó khăn, Boban vẫn chứng tỏ được tài năng của mình và thuyết phục HLV Fabio Capello đưa anh trở lại Milan. Vậy là ở mùa giải sau, anh chính thức sánh vai cùng những Ruud Gullit, Roberto Donadoni và Demetrio Albertini.

Sau biến cố năm 1990, Boban chuyển sang khoác áo AC Milan (Ảnh: Pinterest)

Mặc dù phải chơi bóng cùng những siêu sao ở thời điểm đó, nhưng Boban không hề lép vế, mà trái lại, anh trở thành một phần quan trọng trong đội hình được coi là hùng mạnh nhất của bóng đá Italia khi ấy. Đảm nhiệm vị trí tiền vệ con thoi, Boban cùng Albertini đá cặp vô cùng ăn ý, tạo ra sức mạnh nơi tuyến giữa của AC Milan. Sự xuất sắc của cặp đôi này cùng hàng phòng ngự trứ danh đậm chất Italia đã giúp AC Milan tiến vào Chung kết Champions League với Barcelona của huyền thoại Johan Cruyff.

Mặc dù không thể so sánh được về chất lượng đội hình, song CLB của Italia đã áp đảo đến không ngờ trước đối thủ đến từ Catalan và tạo ra một trong những trận đấu hấp dẫn nhất trong lịch sử Champions League. Với Dejan Savicevic và Zvonimir Boban tỏa sáng rực rỡ ở hàng tiền vệ, AC Milan kiểm soát hoàn toàn khu vực giữa sân và đè bẹp Barcelona 4-0.

Không hề nói quá khi cho rằng 2 chàng trai xứ Balkan này đã có những thời khắc đẹp nhất trong sự nghiệp chính tại trận Chung kết ở Athens năm đó.

AC Milan và chức vô địch Champions League 1994 (Ảnh: Pinterest)

Với Boban, đêm Athens huyền diệu đó lại càng tràn đầy cảm xúc khi nó diễn ra chỉ 4 năm sau vụ bạo loạn tại SVĐ Maksimir. Bóng đá và chính trị đã dệt nên sự nghiệp của Boban, nhưng anh vẫn một mực phủ nhận việc tinh thần dân tộc đã góp phần đưa anh tới đỉnh cao của sự nghiệp.

Boban và các đồng đội tại Rossoneri đều chưa chuẩn bị cho vinh quang ngày hôm đó, song họ lại sẵn sàng để thống trị bóng đá Italia. Sau chiến thắng tại Athens, họ giành thêm 2 Scudetto nữa vào các năm 1996 và 1999 với Boban là thành viên chủ chốt trong đội hình. Anh tiếp tục tỏa sáng dưới thời Alberto Zaccheroni, cũng giống như những năm tháng cùng Fabio Capello. Chức vô địch năm 1999 cũng là danh hiệu cuối cùng của Boban, và anh giành được nó với tư cách đội trưởng của Rossoneri.

Trong những năm tháng đỉnh cao của mình, Boban luôn được biết đến với lối chơi lăn xả, nhưng anh chưa bao giờ bị xem là một “đồ tể”. Kỹ thuật cá nhân kiệt xuất cùng trái tim sư tử – đó là sự kết hợp để giúp anh trở thành một chiến binh thực thụ.

Dù vậy, sự nghiệp quốc tế của Boban cũng gặp nhiều trắc trở. Sau cú “lên gối” vào mặt cảnh sát năm 1990, anh bị LĐBĐ Nam Từ trừng phạt bằng cách cấm lên tuyển trong 6 tháng, qua đó lỡ mất cơ hội tham dự World Cup 1990. Phải đợi 8 năm sau, Boban có cơ hội trình diễn ở đấu trường quốc tế khi tham dự World Cup 1998 với tư cách thành viên ĐT Croatia. Tại giải đấu này, đội bóng của anh chỉ chịu thua trước Pháp ở vòng Bán kết, sau đó giành HCĐ sau khi đánh bại Hà Lan ở trận tranh hạng Ba.

Zvonimir Boban cùng Davor Suker tại World Cup 1998 (Ảnh: Getty)

Bên cạnh Davor Suker – Chân sút đã giành Chiếc giày vàng ở giải đấu năm đó – và những cái tên đã đi vào huyền thoại của bóng đá Croatia như Slaven Bilic, Igor Stimac, Dario Simic, Robert Prosinecki hay Aljosa Asanovic, Boban một lần nữa được biết đến với tư cách người hùng của đất nước. Trên sân, anh mang băng đội trưởng và dẫn dắt các đồng đội lần lượt vượt qua những Argentina, Nhật Bản và Jamaica ở vòng Bảng, sau đó là Romania và Đức ở loạt trận knock-out.

Mặc cho thất bại đau đớn trước Pháp, World Cup 1998 đã mang tới bước ngoặt mới cho sự nghiệp của Boban. Thập niên 90 qua đi, và khi thiên niên kỷ mới bắt đầu, anh đã có 4 danh hiệu Scudetto, một Champions League và là đầu tàu của đội tuyển tại World Cup.

Sự xuất hiện của Rui Costa đã đánh dấu cái kết cho những năm tháng huy hoàng nhất trong sự nghiệp của Boban. Sau 9 năm gắn bó với AC Milan, anh chuyển tới Celta Vigo dưới dạng cho mượn.

Những năm tháng thi đấu tại Tây Ban Nha không thành công như Boban mong muốn khi anh chỉ được ra sân 4 trận, song không vì thế mà anh nản chí. Sự nghiệp đang đi đến hồi kết, nhưng Boban không phải là kẻ thích im lặng. Sau khi treo giày, anh đi theo con đường ít ai dám đi: Lấy bằng đại học bộ môn nghiên cứu lịch sử và viết luận văn về đề tài Thiên chúa giáo thời Đế chế La Mã.

Sau khi giải nghệ, Boban lấy bằng đại học chuyên ngành lịch sử (Ảnh: T-Portal)

Là một người ham đọc sách, tinh thần học tập của Boban hơn rất nhiều cầu thủ khác. Đến nay, anh vẫn là gương mặt quen thuộc với những người yêu bóng đá Italia, với tư cách là cây viết của tờ Gazzetta dello Sport và là nhà phân tích chiến thuật của SKY Italia. Với vai trò này, Boban tiếp tục nổi tiếng với những nhận định sắc sảo và phong cách bình luận thẳng thắn và không che giấu cảm xúc của mình.

Đến nay, Boban vẫn là một biểu tượng của AC Milan và đất nước Croatia. Anh xứng đáng được nhớ tới không chỉ với tư cách một cầu thủ đã truyền cảm hứng cho người dân Croatia bằng cách tấn công cảnh sát. Anh là một cầu thủ xuất chúng, với một sự nghiệp huy hoàng hun đúc ở những chiến trường ác liệt nhất, cùng tên tuổi trường tồn với thời gian.

Comments

comments