Cuộc Cách mạng bóng đá nữ tại Iran

*Dịch từ bài viết của Bill Spindle trên WSJ

Phụ nữ, hay các môn thể thao cho phụ nữ – vẫn đang phải hứng chịu những làn sóng phản đối mạnh mẽ tại các quốc gia Hồi giáo như Iran. Những luật lệ hà khắc nhất, được sự đồng tình của Chính phủ nước này đang ngăn trở phụ nữ đến xem bóng đá – môn thể thao phổ biến nhất thế giới, chứ đừng nói đến chuyện chơi bóng.

Nhưng ẩn sâu bên trong quốc gia này là một cuộc Cách mạng đang diễn ra một cách thầm lặng. Và không ngạc nhiên khi lãnh đạo của phong trào này là một người có dòng máu Hoa Kỳ.

Bóng đá nữ tại Iran đang phát triển dù gặp muôn vàn khó khăn (Ảnh: Wall Street Journals)

Katayoun Khosrowyar chuyển tới Iran từ năm 17 tuổi. Cô từng là đội trưởng ĐT bóng đá nữ Iran, sống qua cuộc chiến giành quyền bỏ khăn che mặt cho các nữ cầu thủ khi thi đấu, và đỉnh cao là cùng các cô gái trẻ của Iran làm nên cuộc địa chấn tại Nepal.

Khosrowyar – hay Kat theo cách bạn bè và người thân vẫn thường gọi – từng có thời gian là đội trưởng, rồi HLV trưởng ĐT bóng đá nữ Iran, và hiện cô nhận trách nhiệm đào tạo cho đội U-14 nữ. Khi mà ĐT nữ của nước này đang trong quá trình xây dựng và chật vật để leo tới các giải đấu cấp quốc tế, thì ở cấp độ trẻ mọi chuyện lại sáng sủa hơn nhiều. Theo thống kê của LĐBĐ Iran, tính đến năm 2005 đã có khoảng 4,000 cô gái đang chơi bóng tại các giải bóng đá nữ của quốc gia này ở mọi độ tuổi.

“Vấn đề lớn nhất mà chúng tôi gặp phải là thiếu hụt HLV,”  – Elahe Arabameri, người chịu trách nhiệm chính trong chương trình phát triển bóng đá nữ tại Iran, nói. “Cô ấy chỉ có một mình, nhưng lại mang tới một tương lai tươi sáng.”

Tính đến năm 2005, có đến hơn 4.000 cô gái đang chơi bóng ở mọi độ tuổi tại Iran (Ảnh: Dhaka Tribune)

Khosrowyar và Arabameri vẫn luôn hy vọng rằng những cuộc đàm phán hạt nhân giữa Iran và 6 cường quốc trên thế giới sẽ khiến người ta chú ý nhiều hơn tới quốc gia này, qua đó những nguồn tài trợ từ nước ngoài cùng cơ hội hợp tác – thậm chí là các chương trình bóng đá kiểu Mỹ – sẽ tới, mở ra một chương mới cho thể thao dành cho nữ giới. Tuy nhiên điều đó vẫn chỉ là hy vọng, bởi tại Iran, phụ nữ vẫn không được phép tới xem các trận bóng đá.

“Tại khắp Tehran, có lẽ phải có đến cả ngàn phụ nữ muốn xem một trận bóng đá,” Hamid Reza Taraghi – một chuyên gia tư vấn của Lãnh tụ tối cao nước Cộng hòa Hồi giáo Iran Ayatollah Ali Khamenei – nhận xét. “Nhưng ý kiến số đông lại đang chống lại điều đó.”

Sau khi cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 nổ ra tại Iran, dễ thấy các môn thể thao dành cho nữ giới bị cấm đoán ngặt nghèo bởi Chính phủ. Trong hơn hai thập kỷ, bắn súng là một duy nhất phụ nữ Iran được phép thi đấu ở cấp quốc tế bởi đây là môn thể thao cá nhân và có thể chơi được dù mặc kín toàn bộ cơ thể và đeo khăn che mặt theo đúng trang phục truyền thống của phụ nữ Hồi giáo. Sau này, Taekwondo cũng được thông qua vì lý do tương tự.

Bóng đá thì không như vậy. Dù là môn thể thao phổ biến nhất Iran, nhưng phụ nữ tại đây lại không được phép tự do chơi môn thể thao này. Tuy nhiên đầu những năm 2000, một số CLB Futsal nhỏ dành cho phụ nữ đã được thành lập một cách thầm lặng. Rồi đến năm 2005, Jordan mời Iran mang đội tuyển nữ nước này tới tham dự giải Vô địch bóng đá nữ Tây Á. Đó là một niềm khích lợi to lớn cho thể thao dành cho nữ giới, và Chính phủ Iran đồng ý thành lập đội tuyển.

Một cuộc săn lùng tài năng bắt đầu diễn ra tại các CLB Futsal, và đó là khi họ tìm thấy Khosrowyar – người mới chuyển tới từ Mỹ.

Katayoun Khosrowyar trong màu áo ĐT bóng đá nữ Iran (Ảnh: Persianfootball.com

Khi ấy, Khosrowyar là học sinh trung học tại Oklahoma và tới Iran để thăm người thân. Khi bước chân xuống sân bay quốc tế Tehran lúc 4 giờ sáng, Khosrowyar nhận được sự chào mừng nồng ấm của gia đình – trong đó có những người mà cô chưa gặp bao giờ – và điều đó đã trở thành động lực để cô ở lại.

Khosrowyar không nói được tiếng Ba Tư, nhưng từng chơi bóng đá. Cô tìm thấy một CLB Futsal thông qua một người bạn của mẹ, rồi lập tức nắm lấy cơ hội gia nhập đội tuyển và trở thành thành viên trẻ nhất khi mới 17 tuổi.

Dù chỉ có 2 tháng tập luyện, nhưng đội tuyển bóng đá nữ Iran đã giành ngôi Á quân tại giải đấu năm đó, và Chính phủ đã quyết định thành lập một chương trình đào tạo bóng đá cho các cô gái trẻ trong năm tiếp theo.

“Mọi chuyện bắt đầu cất cánh,” – Khosrowyar nói, khi cô trở thành đội trưởng ĐT bóng đá nữ Iran vào năm 2008. “Chúng tôi được nhắc đến trong các cuộc nói chuyện, được báo đài và tạp chí phỏng vấn.”

Katayoun Khosrowyar trả lời phỏng vấn trong chương trình 60 Minutes Sports của kênh truyền hình SHOWTIME Sports, Mỹ (Ảnh: ANSA)

Nhưng có một phương tiện truyền thông chần chừ hơn tất cả: Truyền hình. Ban đầu, các chương trình TV đều từ chối phát sóng bất cứ hình ảnh nào của bóng đá nữ, dù cho họ có mặc trang phục kín đáo và đeo khăn đội đầu, nhưng rốt cuộc, các đoạn clip ngắn cũng được xuất hiện trên các chương trình thể thao.

Khăn đội đầu đến nay vẫn còn là vấn đề mà Chính quyền cần giải quyết. Khi mà ĐT nữ Iran vẫn ra sân với bộ trang phục kín đáo đặc biệt của mình, thì rất nhiều đội bóng nước ngoài từ chối tới quốc gia này thi đấu, bởi họ sẽ phải đeo chiếc khăn đội đầu ấy. Chương trình phát triển bóng đá nữ Iran đã tìm ra cách khắc phục vấn đề, khi Chính phủ cho phép tổ chức các trận đấu sân nhà tại một SVĐ đặc biệt, được xây dựng ở khu vực dành cho cộng đồng người Armenia theo Cơ đốc giáo. Trước đó, Chính phủ đã đồng ý cho các phụ nữ thuộc cộng đồng này chơi bóng trên SVĐ mà không phải đeo khăn đội đầu, và hiện tại mỗi khi tới đây chơi bóng, các cầu thủ nữ Iran sẽ đeo khăn đội đầu, còn đội khách thì không bắt buộc.

Nhưng khăn đội đầu lại trở thành một vấn đề lớn hơn khi ĐT nữ nước này tham dự vòng loại Olympic 2012. Ngay từ vòng sơ loại, LĐBĐ quốc tế đã ban lệnh cấm trang phục có đội đầu, và đội bóng đã bị loại ngay tháng 6/2011 vì từ chối thay trang phục trong trận đấu với Jordan.

“Mọi người đều khóc trong phòng thay đồ,” Khosrowyar nhớ lại. Khi đó, cô đã vừa trở lại với đội tuyển sau khi nhận bằng Thạc sĩ ngành Hóa kỹ thuật. “Đó là một cú sốc lớn.”

Chiếc khăn đội đầu truyền thống khiến ĐT nữ Iran bị loại khỏi Olympic 2012 (Ảnh: Patheos)

Nhưng chính lệnh cấm này đã tạo ra một làn sóng ủng hộ chưa từng có cho chương trình bóng đá nữ tại Iran, và các chương trình truyền hình cũng phát nhiều hơn các đoạn clip phụ nữ chơi bóng. Thậm chí Tổng thống Iran thời kỳ đó là ông Mahmoud Ahmadinejad đã có những phát biểu ủng hộ chương trình này trước công chúng.

“Đó là một bước ngoặt vĩ đại, giờ đây mọi người đều biết tới chúng tôi.”

Iran phản ứng mạnh mẽ, và các cơ quan quyền lực của bóng đá quốc tế rốt cuộc cũng phải nhân nhượng và cho phép các cầu thủ nữ của nước này mặc trang phục riêng.

Katayoun Khosrowyar hiện đang là HLV đội U14 nữ Iran (Ảnh: Mojeh)

Tháng 4/2015, Khosrowyar dẫn dắt đội nữ U-14 Iran thi đấu tại Kathmandu, Nepal. Khi cô đang nói chuyện với các cầu thủ trước giờ thi đấu, một trận động đất cực mạnh xảy ra(*), và Khosrowyar nhanh chóng dẫn các học trò của mình chạy ra sân để giữ an toàn. Trong 24h tiếp theo, cô thấy mình đang an ủi các cô bé trên máy bay về nhà.

“Tôi nhận ra rằng nếu tôi sợ hãi, chúng cũng sẽ sợ theo. Và nếu tôi tự tin thì chúng cũng sẽ tự tin.” – Cô nói.

Sau này Arabameri trở thành HLV trưởng ĐT nữ Iran, và cô nói rằng vụ việc ở Nepal là một trong những khoảnh khắc khủng khiếp nhất mà các cầu thủ của cô phải đối mặt. Nhưng cũng như bao thử thách khác, Khosrowyar và các cầu thủ đều vượt qua, và điều đó sẽ khiến cho nền bóng đá tại quốc gia Hồi giáo này phát triển mạnh mẽ hơn nữa.

*Chú thích: Trận động đất tại Kathmandu 2015 đã khiến gần 9,000 người thiệt mạng và 22,000 người bị thương, và là thảm họa thiên nhiên lớn nhất tại Nepal trong gần một thế kỷ qua

Comments

comments