Regista – Khi tuổi tác trở thành thế mạnh

Ở tuổi 35, Michael Carrick vẫn là một sự lựa chọn đáng tin cậy trong đội hình của Manchester United. Dù không còn thể lực sung mãn, nhưng lối chơi không nặng về tốc độ, dựa nhiều vào óc phán đoán và kỹ năng chuyền bóng giúp anh luôn giữ được sự ổn định dù tuổi tác đã cao.

Cả Louis van Gaal, Roy Hodgson và Jose Mourinho từng cho rằng anh đã hết thời và cố gắng thay thế bằng những cầu thủ trẻ hơn, nhưng rồi họ sớm nhận ra rằng Carrick vẫn đem lại những giá trị riêng biệt mà không cầu thủ nào có được tại Premier League.

Với một môi trường bóng đá năng động như Premier League, việc Carrick phải trải qua một sự nghiệp bấp bênh là điều tương đối dễ hiểu, nhưng bất chấp điều đó, tiền vệ kiến thiết này vẫn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Ngay cả thời kỳ sung sức nhất, anh cũng không phải là mẫu tiền vệ trung tâm chạy không biết mệt kiểu Anh truyền thống, hay đủ cơ bắp để tham gia những cuộc đấu sức giữa sân. Thế nhưng anh vẫn có một chỗ đứng trang trọng trong hàng tiền vệ ở bất kỳ nơi nào mình đặt chân đến – dù đã hơn 30 tuổi – với tư cách là Regista duy nhất của nước Anh hiện nay.

Michael Carrick là Regista người Anhthành công nhất (Ảnh: FourFourTwo)

Với các CĐV bóng đá nói chung, thuật ngữ regista thường được dùng để chỉ một cầu thủ thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự vừa có nhiệm vụ đánh chặn, vừa điều tiết và làm bộ não kiến tạo của cả đội. Và tất nhiên, một cầu thủ có khả năng đảm nhiệm những công việc quan trọng như thế hẳn có sự khác biệt rất lớn.

Mặc dù thuật ngữ Regista mới chỉ xuất hiện trong vài năm trở lại đây, nhưng thực tế một cầu thủ đảm nhận những vị trí tương tự đã xuất hiện từ đầu thế kỷ 20, dưới triều đại của Vittorio Pozzo. Khi đó, cái tên huyền thoại này là HLV trưởng của ĐT Italia, và ông chính là người đã “định nghĩa” cho cả một thời kỳ.

Ít tai biết rằng ý tưởng về một cầu thủ kiến thiết lùi sâu lại được gợi mở từ một cầu thủ người Anh. Trước khi thành danh cùng Azzurri, Vittorio Pozzo đã có thời gian học tập và làm việc ở Xứ Sương mù, và khi đó, ông đã có thời gian theo dõi lối chơi của Charlie Roberts – trung vệ khi ấy chơi bóng cho Manchester United. Ông là một cầu thủ có khả năng phát động tấn công rất tốt, và đó chính là phẩm chất mà Pozzo thèm muốn ở một centre-half. Cần phải nói thêm rằng ở thời điểm đó, sơ đồ thịnh hành nhất với các đội bóng là 2-3-5, với 3 cầu thủ ở hàng tiền vệ chủ yếu làm nhiệm vụ phòng ngự từ xa. Tuy nhiên Pozzo cho rằng việc cả 3 cầu thủ ở hàng tiền vệ chỉ có nhiệm vụ phòng ngự thì thật là phí phạm, ông muốn một người có khả năng chỉ đạo ở giữa sân, một đạo diễn – hay như tiếng Ý là regista.

Vittorrio Pozzo và chức vô địch World Cup (Ảnh: Vivo Azzurro)

Luis Monti là một thành viên của ĐT Argentina tại World Cup 1930, ông là một phần quan trọng giúp Albiceleste lọt vào trận chung kết với Uruguay, nhưng đến năm 1931, ông xuất hiện trong đội hình của Italia, cùng với đó là một bản hợp đồng chuyển từ San Lorenzo sang Juventus. Với tấm hộ chiếu Italia, Pozzo đã tìm ra regista của mình trong sơ đồ 2-3-2-3 Metodo. Dù đã hơn 30 tuổi, thừa cân và thiếu tốc độ, nhưng Monti có đủ những phẩm chất mà Pozzo cần. Ông chủ động lùi sâu và sẵn sàng tranh chấp khi đội nhà không có bóng, và hóa thân vào vai một quý ông đầy sáng tạo khi có bóng trong chân. Với Monti 33 tuổi trong đội, ĐT Italia của Pozzo đã giành chức vô địch World Cup 1934.

Những bước tiến sau này về chiến thuật và luật lệ đã đưa bóng đá đến với kỷ nguyên 4 hậu vệ, và khu vực phía trước hàng phòng ngự khi đó được xem như dành riêng cho các cầu thủ phòng ngự. Cũng chiếm lĩnh vị trí như Regista, nhưng các cầu thủ ngày nay chủ yếu là những người đảm bảo an toàn cho khu vực giữa sân. Tất nhiên đã có những người cho rằng hai phong cách trái ngược hoàn toàn này có thể phối hợp với nhau, nhưng rốt cuộc nếu phải chọn một cầu thủ cho vị trí đứng trước hàng hậu vệ thì đại đa số vẫn ưu tiên những cầu thủ có thiên hướng phòng ngự và tranh chấp bóng hơn.

Và thời gian đã chứng tỏ điều đó không phải là vô lý. Claude Makelele là một ví dụ tiêu biểu cho mẫu tiền vệ phòng ngự kiểu mới với sự hiệu quả trong khâu phòng ngự ở cả Real Madrid và Chelsea, và lời tán dương lớn nhất cho anh chính là câu nói của Zinedine Zidane khi so sánh anh với “động cơ” của cả cỗ xe Real Madrid khi ấy.

Đã có thời các Regista bị lu mờ bởi sự xuất hiện của những tiền vệ phòng ngự xuất sắc như Claude Makelele (Ảnh: Pinterest)

Dưới sự tỏa sáng của những tiền vệ phòng ngự có khả năng tranh chấp tốt, các “Số 10” dần dần bị hạn chế và triệt tiêu, nhưng chính từ đó, các HLV bắt đầu tính đến chuyện dời bộ não của mình xuống các vị trí xa khung thành hơn. Và từ đó, những cầu thủ kiến tạo lùi sâu bắt đầu nở rộ, giống như Luis Monti năm xưa.

Khi quyết định để Toni Kroos đến Real Madrid, các nhà vô địch của nước Đức là Bayern Munich tuyên bố họ đã tìm được người thay thế , một người mà Pep Guardiola thật sự hài lòng. Đó chính là Xabi Alonso.

Ở tuổi 32, Alonso đã bắt đầu một chương mới trong sự nghiệp lẫy lừng ở thời điểm mà Real Madrid cho rằng anh đã xuống dốc. Cũng phải nói rằng vào thời điểm tiền vệ người Tây Ban Nha đến, Bayern đã có trong đội hình những Thiago Alcantara hay Bastian Schweinsteiger ở đỉnh cao, nhưng Alonso mới là người tỏa sáng rực rỡ nhất ở hàng tiền vệ. Tiêu biểu như trong trận đấu với Koln năm 2015, anh đã có đến 204 pha chạm bóng – xác lập kỷ lục mới của Bundesliga.

Xabi Alonso mở ra một chương mới cho sự nghiệp ở độ tuổi xế chiều (Ảnh: ESPN)

Và nếu phải nói về một Regista tỏa sáng rực rỡ bất chấp đáng ở độ tuổi xế chiều, tất nhiên ta không thể bỏ qua Andrea Pirlo. Khởi đầu là một tiền đạo, rồi tiền vệ tấn công trong những năm tháng đầu tiên của sự nghiệp ở Brescia và Inter, Pirlo dưởng như đã trở thành một tài năng sớm nở tối tàn khi HLV Mircea Lucescu nhận định rằng anh thiếu tốc độ và quyết định trọng dụng những cầu thủ khác như Roberto Baronio hay Mohammed Kallon. Anh trở lại Brescia theo dạng cho mượn, và HLV huyền thoại Carlo Mazzone chính là người đã khám phá ra tài năng của Pirlo ở một vị trí khác.

Ở trung tâm hàng tiền vệ, Pirlo thích ứng rất nhanh, và phần nào cho thấy sự vĩ đại mà mình sẽ trở thành sau này với đường chuyền tuyệt đẹp cho Roberto Baggio – thần tượng của anh – tung cú sút tuyệt đẹp tung lưới Juventus. Đó là khoảnh khắc tuyệt vời, khi một thiên tài tuổi xế chiều tỏa sáng nhờ sự giúp sức của một thiên tài trẻ tuổi hơn đang chuẩn bị nở rộ.

 

Chuyển sang AC Milan, Andrea Pirlo chính là yếu nhân quan trọng trong đội hình của HLV Carlo Ancelotti – một Regista khác của Italia. Không chỉ cho Pirlo tiếp tục chơi vị trí tiền vệ kiến thiết lùi sâu ưa thích, ông còn xây dựng một hàng tiền vệ đảm bảo cho Pirlo đủ không gian để tỏa sáng. Một Gennaro Gattuso dũng mãnh bên cạnh và  Massimo Ambrosini vững vàng ở phía trên, Pirlo đã được trao mọi điều kiện cần thiết để trở thành một nhạc trưởng.

Thế nhưng với sự xuất hiện của Massimilano Allegri, đặc quyền kiến tạo của Pirlo dần bị tước bỏ.  Với việc Van Bommel cập bến San Siro, Allegri tỏ rõ ý định thay thế một nghệ sĩ bằng một lực sĩ ở vị trí tiền vệ phòng ngự. Và thế là ở tuổi 32, Pirlo bị xem là hết thời và buộc phải rời khỏi AC Milan.

Thế nhưng Antonio Conte đã quyết định mang anh về, với quyết tâm làm sống lại một lần nữa huyền thoại về Luis Monti của Vittorio Pozzo, và ông đã thành công rực rỡ cùng bộ ba Pirlo – Vidal – Pogba, với Pirlo đóng vai trò một Giám đốc – Regista – điều hành mọi thứ từ hàng tiền vệ. 4 chức vô địch Serie A liên tiếp đã chứng tỏ điều đó, và Allegri khi được bổ nhiệm làm HLV Juventus đã phải thừa nhận tài năng của anh và không còn cách nào khác là để anh tiếp tục thi đấu ở vị trí ưa thích đến khi hợp đồng kết thúc.

Andrea Pirlo – Regista vĩ đại nhất trong lịch sử bóng đá (Ảnh: Goal.com)

Với chừng ấy ví dụ, chúng ta có thể rút ra rằng chính tuổi tác lại là điều kiện cần thiết để một cầu thủ chơi được ở vị trí Regista. Khi đó, kinh nghiệm, kỹ năng xử lý bóng và tầm nhìn chiến thuật sẽ là sự bổ sung tốt nhất cho sự thiếu hụt về tốc độ và sức mạnh. Lùi xuống khu vực ít tranh chấp hơn là sự lựa chọn duy nhất, và với việc được bao quanh bởi các tiền vệ và hậu vệ, họ sẽ có đủ không gian để điều khiển cả trận đấu.

Tuy nhiên không phải tiền vệ nào cũng có thể lùi xuống chơi như một Regista khi tuổi đã cao. Steven Gerrard là một ví dụ, trong những năm cuối cùng tại Liverpool, anh thường xuyên được xếp chơi ở vị trí tiền vệ kiến thiết lùi sâu do vấn đề tuổi tác khiến anh tỏ ra chậm chạp và không thể chạy khắp mặt sân như trước. Tuy nhiên anh cũng chưa bao giờ chơi thực sự tốt ở vai trò mới này.

Điều đó chứng tỏ rằng để một cầu thủ có thể chơi được ở vị trí Regista cần có những tố chất nhất định, họ phải sở hữu những kỹ năng riêng biệt và không bị bào mòn bởi thời gian.

Không phải ai cũng chơi được Regista, và Steven Gerrard là một ví dụ (Ảnh: Sky Sports)

Một lý do nữa khiến Regista dần trở thành một vị trí quan trọng trong bóng đá ngày nay chính là việc các đội bóng đang dần thay đổi quan điểm về chiến thuật. Giờ đây, hàng hậu vệ không chỉ có nhiệm vụ phòng ngự, và tiền đạo cũng không thể chỉ biết tấn công. Các đội bóng hàng đầu giờ đây tấn công nhiều hơn từ phía sau, và phòng ngự nhiều hơn từ phía trước, và Regista – một tiền vệ phòng ngự đảm nhận vai trò tấn công – chính là tiêu biểu cho sự đảo lộn mang tính cách mạng này.

Đứng trước dòng chảy không ngừng của bóng đá, Regista giống như một tia sáng đặc biệt, chứng minh rằng dù bóng đá đang ngày càng chú trọng vào thể lực và tốc độ thì vẫn còn có chỗ cho sự tĩnh lặng, quan sát và khoan thai, một nốt trầm trong nhịp điệu sôi động của bóng đá hiện đại. Và trên hết, nó chính là vạch nối để mở ra một cuộc cách mạng mới về chiến thuật của bóng đá thế giới.

Comments

comments

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*