Vì sao bóng đá Hà Lan sa lầy?

* Bài viết có tham khảo tư liệu từ The GuardianESPN*

Chưa đầy 24h sau thất bại 2-0 trước Bulgaria khiến nguy cơ phải làm khán giả tại World Cup 2018 hiển hiện trước mắt, Danny Blind đã bị LĐBĐ Hà Lan sa thải.

Nếu nhìn vào thành tích giành hạng Ba tại World Cup 2014, có lẽ ít người ngờ được rằng chỉ 3 năm sau, bóng đá Hà Lan đang lao dốc không phanh và dường như vẫn chưa chạm đáy. Tại kỳ World Cup kỳ lạ ấy, Hà Lan đã phần nào khiến người hâm mộ cảm thấy tin tưởng khi họ trình diễn lối đá phòng thủ phản công rất chính xác và khoa học, với điểm nhấn là những pha bứt tốc và cứa lòng đã thành thương hiệu riêng của Arjen Robben.

Chiến thắng 5-1 trước TBN mới chỉ cách đây 3 năm nhưng tưởng như đã rất lâu rồi (Ảnh: BBC)

Nhưng thực tế rằng từ trước đó, các chuyên gia bóng đá đã nhiều lần tỏ ý lo ngại về việc Hà Lan đang dần thụt lùi so với các nền bóng đá khác. Lực lượng của họ mỏng manh đến mức trong trận đấu đó, Blind đã phải đưa vào sân trung vệ Matthij De Ligt – 17 tuổi và chưa chơi quá 10 trận cho Ajax Amsterdam.

Vậy vấn đề của bóng đá Hà Lan là gì?

Một thế hệ cầu thủ yếu đuối

Không thể phủ nhận rằng, trong suốt một thời gian dài, Hà Lan chính là một trong những cái nôi sản sinh ra nhiều tài năng bóng đá nhất thế giới. Từ thế hệ của Johan Cruyff, Johan Neeskens và Rob Rensenbrink, tiếp đến là bộ ba “Hà Lan bay”, rồi đến thế hệ của những Dennis Bergkamp, Patrick Kluivert, Frank De Boer, Clarence Seedorf, Edgar Davids và giờ là Arjen Robben và Wesley Sneijder…  ta có thể kể ra rất nhiều những cái tên đình đám từng tung hoành ở các đội bóng hàng đầu châu Âu mà bóng đá Hà Lan từng sản sinh ra.

Nhưng giờ đây mọi chuyện đã khác.

Hà Lan trước đây chưa bao giờ thiếu nhân tài (Ảnh: Ajax Amsterdam)

Vấn đề đầu tiên chính là việc người Hà Lan dường như không chịu thay đổi tư duy, và điều này đáng buồn thay điều lại có một phần lỗi rất lớn của huyền thoại Johan Cruyff. Triết lý của ông luôn chú trọng vào kỹ thuật chơi bóng, vì vậy ông luôn muốn các cầu thủ trẻ của mình có kỹ năng xử lý bóng điêu luyện bằng cả 2 chân, má trong lẫn má ngoài. Ông luôn bỏ ngoài tai những lời khuyên về việc nâng cao sức mạnh cơ bắp cho cầu thủ, và đó chính là lý do khiến ông và Van Gaal – một người theo chủ nghĩa thực dụng – đã có những tranh cãi nảy lửa

Đó là sai lầm khủng khiếp nhất mà bóng đá Hà Lan đã mắc phải trong một thời gian quá dài. Họ không chịu nghiên cứu xu thế của thời đại, luôn khăng khăng giữ lấy những giá trị cũ mà không chịu cải tiến, và điều đó đã khiến cả một thế hệ phải trả giá. Vài năm trước, Stefan De Vrij đã phải thừa nhận rằng trong lần đầu tiên được triệu tập lên đội Một của Feyenoord, anh đã cảm thấy Ron Vlaar – đội trưởng khi ấy – là một cầu thủ vô cùng khác biệt so với phần còn lại.

Đó là điều dễ hiểu, bởi Vlaar là cầu thủ duy nhất trong hàng phòng ngự có lối chơi đậm chất cơ bắp. Nói như De Vrij thì anh cảm thấy mình “như một đứa trẻ con”, và có thể bị bất cứ tiền đạo nào hất bay một cách dễ dàng. Nhận thức được sự khác biệt này, De Vrij bắt đầu trau dồi thể lực, anh dần trở thành một trong những trung vệ vững chắc nhất của Hà Lan hiện nay.

Stefan De Vrij là một trong số rất ít cầu thủ trẻ của Hà Lan nhận ra sự thiếu hụt về thể chất (Ảnh: Sky Sports)

Nhưng hầu hết cầu thủ khác  thì không như vậy. Trong cuốn tự truyện của mình, Zlatan Ibrahimovic nói rằng tất cả những gì mà một cầu thủ trẻ ở Eredivisie mong đợi chính là cơ hội đến với các giải đấu lớn. Khao khát được thoát ly đo mạnh đến nỗi theo lời Rory Campbell – Giám đốc Bộ phận phân tích của West Ham – thì mặc dù không nắm được mình cần những gì để có thể kiếm được chỗ đứng trong đội hình của một đội bóng tại Premier League, nhưng họ vẫn quyết định ra đi sau khi đạt được vài thành tích tại quê nhà.

Theo Campbell, vấn đề nằm ở chỗ trình độ của các cầu thủ phòng ngự ở Eredivisie là quá thấp. Họ để cho các cầu thủ tấn công có quá nhiều thời gian xử lý bóng, và điều đó đã giúp cho những tài năng trẻ như Memphis Depay hay Vincent Janssen có thể kiếm được cả rổ bản thắng.

 Premier League khốc liệt gấp 10 lần giải Hà Lan, nhưng chỉ gấp ba lần Serie A, vì thế một bước đệm là điều cần thiết.

– Marteen De Roon.

Trước khi đến với Middlesbrough, De Roon đã có thời gian chơi bóng tại Serie A cho CLB Atalanta.

Memphis Depay thường xuyên bị các hậu vệ cơ bắp của Premier League thổi bay (Ảnh: Getty)

Không chỉ De Roon, dễ dàng nhận thấy những cầu thủ đang có một chỗ đứng ở các đội bóng Premier League hiện nay đều phải trải qua những bước chuyển tương tự. Virgil van Dijk cũng phải trải qua những năm tháng trầy vi tróc vẩy cùng Celtic trước khi đến với nước Anh, còn Georginio Wijnaldum dành đến 8 năm chơi bóng ở trong nước và đã tích lũy được vài năm kinh nghiệm thi đấu quốc tế trước khi quyết định đến với Newcastle.

Nhưng thay vì kiên nhẫn rèn luyện thì những cầu thủ trẻ đều vội vã đến với tiền tài và danh vọng ở nước ngoài. Và rốt cuộc, sự khác biệt về trình độ, phong cách và đặc biệt là chênh lệch về thể lực đã khiến giấc mơ tỏa sáng ở nước ngoài lụi tàn trên băng ghế dự bị.

Xung đột tư tưởng sâu sắc

Nhưng các cầu thủ chỉ là một phần của vấn đề. Sự lạc hậu trong suy nghĩ của người Hà Lan còn được thể hiện rõ hơn khi hiện tại, chỉ duy nhất một HLV người Hà Lan đang làm việc ở năm giải đấu hàng đầu châu Âu là Ronald Koeman.

Ronald Koeman là HLV người Hà Lan duy nhất tại các giải VĐQG hàng đầu hiện tại (Ảnh: NCNS)

Một vấn đề tưởng như rất nhỏ khác, nhưng lại đang ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình suy thoái của bóng đá Hà Lan hiện tại, đó chính là sự đối lập giữa hai tư tưởng trái ngược nhau: Một bên là tư duy tấn công phóng khoáng theo đúng tinh thần của Johan Cruyff, và một bên là lối chơi thực dụng đề cao sự chắc chắn của Louis van Gaal. Dựa vào tình hình lực lượng nghèo nàn hiện tại và thành tích ở World Cup 2014, rõ ràng phong cách của Van Gaal chính là lối ra cho ĐT Hà Lan, hoặc ít ra đó cũng là một giải pháp tức thời để giữ vững hình ảnh một đội bóng lớn trên trường quốc tế.

Trước World Cup 2014, Louis van Gaal – một người từng giành được rất nhiều thành công ở các giải quốc gia khác nhau – đã sớm nhận ra những khiếm khuyết không thể san lấp trong lực lượng của Hà Lan, bởi vậy ông đã quyết định thay đổi hệ thống chơi bóng sang 3-5-2, cùng lối chơi thô ráp với nền tảng là một hàng phòng ngự được tổ chức chặt chẽ và vững chãi. Nhưng đáng tiếc đại đa số người Hà Lan lại không muốn thấy đội bóng của mình đi theo con đường ấy. Họ muốn được thấy một Hà Lan tấn công, và Guus Hiddink – một tín đồ của sơ đồ 4-3-3 đã được chọn.

Phớt lờ thực trạng chất lượng đội hình nghèo nàn, Hà Lan quyết định dùng một Hiddink chuyên tấn công (Ảnh: Bleacher Report)

Kết quả như chúng ta đã biết, Hiddink thất bại thảm hại và phải ra đi. Trợ lý của ông, Danny Blind là người lên nắm quyền, nhưng tất cả đã là quá muộn. Ảnh hưởng từ tư duy chơi bóng của Cruyff đã bị biến chuyển sang một hướng cực đoan, người Hà Lan phớt lờ đi sự thật rằng giờ đây các cầu thủ trên thế giới đang ngày càng toàn diện cả về tư duy, kỹ thuật và thể lực, trong khi những thiên tài như Cruyff hay Van Basten thì cả chục năm may ra mới có một người.

Hậu quả như chúng ta đã thấy, Hà Lan vẫn sản sinh ra những cầu thủ có kỹ thuật tốt, nhưng họ không còn quá xuất sắc so với mặt bằng chung như trước, và sự thua kém về sức mạnh thể lực đã khiến người Hà Lan phải ôm hận tại vòng loại Euro 2016, và rất có thể là World Cup 2018 tới đây.

Đã đến lúc nhìn ra xa

Nhân của ngày trước, quả của ngày nay, giờ đây bóng đá Hà Lan đang phải hứng chịu những hậu quả nặng nề từ sai lầm trong tư duy chơi bóng và buông lỏng trong việc định hướng bóng đá cho toàn quốc.  Có thể nói, tình cảnh hiện tại của Hà Lan ngày nay cũng phần nào đó giống với ĐT Brazil tại World Cup 2014, khi khoảng trống của thế hệ, chậm thay đổi trong tư duy cùng sự hoài niệm thái quá về quá khứ đã khiến hiện tại của họ bị mắc kẹt.

Hà Lan cần một cuộc cải tổ triệt để (Ảnh: Football Orange)

Danny Blind đã bị sa thải, nhưng chắc chắn đó không phải là giải pháp cho những vấn đề hiện tại của người Hà Lan. Đổ lỗi cho HLV thì dễ, nhưng rõ ràng việc Hà Lan thi đấu thất vọng không hoàn toàn là lỗi của Blind. Ông có quá ít sự lựa chọn, nhưng lại phải đáp ứng một kỳ vọng quá lớn Có lẽ giờ đây Blind chỉ ước giá như người Hà Lan biết học hỏi từ bên ngoài nhiều hơn, hay thậm chí nhìn sang người láng giềng Bỉ cũng được, để thấy rằng đổi mới trong tư duy là con đường duy nhất để họ thoát khỏi cảnh bế tắc hiện tại.

Trớ trêu thay, Hà Lan – cái nôi sản sinh ra triết lý bóng đá Tổng lực giờ đây lại đang tụt lùi một cách… tổng lực, và họ phải đối mặt với sự thật rằng các CLB hàng đầu không còn cần người Hà Lan để đạt được thành công nữa.

Comments

comments

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*