Cái chết của bóng đá Romania

*** Dựa trên tư liệu từ These Football Times ***

Câu chuyện về nền bóng đá Romania dột nát đến cực điểm của ngày nay thực chất chỉ là cơn bạo phát của một khối u ác tính đã hình thành và được nuôi dưỡng từ bao năm qua.

Trong 10 năm qua, chúng ta đã phớt lờ những điều kiện cốt lõi ở Romania bằng phong độ của đội tuyển. Chúng ta không có gì cả, không bóng đá. Các CLB ở Romania đã chơi bóng ra sao? Chúng tôi xứng đáng được dựng tượng bởi những gì đã làm được nếu so với nền bóng đá của Romania. Thành tích đó là của chúng tôi, còn bóng đá Romania chắc chắn sẽ chết. Sẽ chết. Trở về con số không. Trong hai hoặc ba năm nữa.

Đó là những lời nói đanh thép và đầy đau đớn của Gheorghe Hagi – cầu thủ xuất chúng nhất trong lịch sử bóng đá Romania, giữa thời kỳ mà bóng đá nước này tưởng như đang bước vào giai đoạn đẹp đẽ nhất.

Gheorghe Hagi từng có những nhận xét cay đắng về tương lai của bóng đá Romania (Ảnh: Barca News)

18 năm trôi qua, rốt cuộc những gì mà Hagi nói là hoàn toàn chính xác. Kể từ sau năm 1998, ĐT Romania vắng bóng hoàn toàn ở các kỳ World Cup, còn ở cấp CLB, không đội bóng nào vào nổi đến vòng bảng của một giải đấu cấp châu lục.

Vậy điều gì đã xảy ra với bóng đá Romania – một nền bóng đá có CLB Đông Âu đầu tiên giành Cúp C1 năm 1986 là Steaua Bucuresti,, còn ĐTQG hai lần liên tiếp đánh bại ĐT Anh vào các năm 1998 và 2000?

Có ba nguyên nhân chính: Mafia đang thao túng các đội bóng, tài chính của các đội bóng bấp bênh và nền bóng đá thiếu phương án phát triển dài hạn.

Khi mafia là các ông chủ đội bóng

Từ những song sắt nhà tù ở Jilava và Poarta Alba, rất nhiều cuốn sách về mặt tối của bóng đá Romania đã ra đời, bởi ở những nơi đó tụ tập rất nhiều những kẻ bất chấp luật pháp thu lợi từ bóng đá, bị bại lộ và rốt cuộc bị tống giam.

Gheorghe Hagi là người duy nhất đầu tư vào bóng đá Romania bằng những đồng tiền trong sạch.

Hagi là một trong số rất ít người đầu tư cho tương lai của bóng đá Romania (Ảnh: Fanatik)

Đó là lời của Ioan Becali, một cựu đại diện cầu thủ đang phải “bóc lịch” vì tội trốn thuế. Becali khẳng định, bóng đá của Romania thực tế đang bị điều khiển bởi những màn hối lộ và dàn xếp tỉ số, điều mà thỉnh thoảng hắn cũng có phần.

Theo Becali, ngay từ đầu những năm 2000, các đội bóng lớn nhất của Romania đã bắt đầu manh nha những vấn đề về tài chính, bởi các ông chủ đội bóng dù giàu sụ nhưng không hứng thú gì với những thành tích mà ĐTQG nước này đã giành được. Khi đó, những kẻ này chỉ chăm chăm đầu tư vào những dự án ngắn hạn nhằm tạo dựng thanh thế, chứ không hề đoái hoài gì đến việc bóng đá Romania cần đi những bước tiếp theo ra sao.  Thường những kẻ đó đầu tư chỉ để lấy tiếng, hoặc tìm kiếm lợi nhuận qua danh tiếng sẵn có của những đội bóng lớn trong nước, chứ không ai quan tâm đến việc tạo ra một đội bóng thành công và vững vàng – điều có thể mang đến cả danh vọng lẫn tiền bạc nhưng mất thời gian.

Tiêu biểu cho trường hợp này phải kể đến CLB Unirea Urziceni. Một đội bóng nhỏ thành lập năm 1954, nhưng họ đột nhiên nổi lên và giành chức vô địch năm 2009, qua đó giành vé dự Champions League. Tại đấu trường châu Âu mùa giải sau đó, đội bóng này cũng có những màn thể hiện vô cùng ấn tượng, và điều này đã mang đến những khoản tiền bản quyền truyền hình khổng lồ.

Nhưng rồi đột nhiên Chủ tịch khi đó của đội bóng này là Dumitru Bucsaru chơi “ăn non” và cắt toàn bộ tiền tài trợ cho đội. Sau đó, không ngạc nhiên khi Unirea buộc phải bán các trụ cột của mình để trang trải nợ nần và xuống hạng ở ngay mùa giải tiếp theo.

Unirea Urziceni giành vé dự Champions League, rồi xuống hạng ngay sau đó (Ảnh: UEFA)

Nhưng mọi chuyện không dừng lại ở đó. Mùa hè tiếp theo, Bucsaru không lo được khoản giấy tờ thủ tục cho đội bóng chơi tại giải hạng Nhất Romania là Liga I, thế là ông này quyết định không tham gia bất kỳ giải đấu nào trong 3 năm liên tiếp. Rốt cuộc trong quãng thời gian đánh dấu mốc 55 năm thành lập, đội bóng này đã phải chứng kiến một cuộc tháo chạy ồ ạt của các cầu thủ với mong muốn được tiếp tục chơi bóng.

Câu chuyện tương tự cũng xảy ra với Otelul Galati – đội bóng vô địch năm 2011. Đội bóng này cũng giành quyền tham dự Champions League, rồi xuống hạng ngay sau đó khi ông chủ của họ lập tức thoái vốn ngay sau khi có được doanh thu khổng lồ từ UEFA.

Một điều kỳ quặc nữa đang tồn tại trong bóng đá Romania là mặc dù rất nhiều ông chủ và quan chức bóng đá từng phải ngồi tù vì hối lộ, nhưng hầu hết đều phải chịu án rất ngắn, và sau đó họ lại được tự do làm những gì mình muốn. Trong số đó có những kẻ lại quay về với bóng đá.

Ông chủ của Otelul Galati bỏ mặc đội bóng ngay sau khi có được khoản lời từ UEFA (Ảnh: Presa Galati)

Nói về chuyện hối lộ và dàn xếp tỉ số thì giải VĐQG Romania nổi tiếng cả châu Âu với scandal hồi thập niên 90 kéo dài đến cuối những năm 2000. Khi đó, rất nhiều ông chủ đội bóng đã thống nhất việc tạo ra một Hội đồng phi chính thức gồm 3-5 người điều hành diễn biến của giải đấu. Đặc biệt, những kẻ cầm đầu Hội đồng này còn có những biệt danh rất “kêu”.

Dumitru Dragomir – Cựu Chủ tịch Hiệp hội các CLB chuyên nghiệp Romania – còn được gọi là “Corleone” – theo tên nhân vật chính trong tiểu thuyết kinh điển “Bố già” của nhà văn Mario Puzo.

Chủ tịch CLB Gloria Bistrita – Jean Padureanu – được gọi là “Chúa tể” – nhưng ông này không bao giờ sánh được với Lord Bendtner.

Và còn một “Bố già” khác – Mircea Sandu – người hiện đang là Chủ tịch LĐBĐ Romania. Dù vậy, những vấn đề liên quan đến Sandu hiện vẫn chỉ là nghi vấn.

“Bố già” Mircea Sandu (Ảnh: Spy News)

Tất nhiên không phải Chủ tịch đội bóng nào cũng tham gia mạng lưới quyền lực này. Vẫn có những người như Gheorghe Hagi thực tâm muốn đầu tư phát triển bóng đá nước nhà, nhưng họ gặp vô vàn khó khăn đứng trước nghịch cảnh hiện tại. Hàng loạt trung tâm huấn luyện phải đóng cửa vì bị cắt tài trợ, đội bóng thì phải bán rẻ cầu thủ cho bất kỳ ai muốn mua, giải đấu bị thao túng còn tài chính thì mập mờ.

Thử hỏi một giải đấu mà quyền lực lớn nhất lại rơi vào tay một đám mafia thì làm sao có thể phát triển được chứ?

Tài chính tồi tệ

Theo hệ thống phân tích của công ty kiểm toán danh tiếng Deloitte, doanh thu của một đội bóng chủ yếu đến từ ba hạng mục: Tiền bán vé các trận đấu, tiền bản quyền truyền hình và các khoản thu từ quảng cáo. Nhưng nếu áp dụng phương pháp này vào bóng đá Romania trong những năm 1990 và 2000 thì bạn hẳn sẽ hình dung ra đây là giải đấu của những đội bóng nghèo nhất châu Âu.

Khán đài các trận đấu thuộc giải VĐQG Romania thường trống hoác (Ảnh: Getty)

Tiền bản quyền thì ít đến đáng thương, thu từ quảng cáo cũng nhỏ đến mức có thể làm tròn thành không có, còn SVĐ thì thường xuyên trống không. Thế nhưng với một cách làm bóng đá tệ hại như thế thì tại sao các đội bóng vẫn có thể tồn tại trong suốt nhiều năm?

Câu trả lời rất đơn giản: Các ông chủ ở đây xem CLB của mình như những món đồ chơi. Mỗi khi đội bóng cần tiền, họ ném một cục vào két sắt của đội bóng. Bởi vậy một khi họ không làm thế nữa thì đồng nghĩa với việc nguồn tài trợ duy nhất cũng biến mất, và đội bóng sẽ sụp đổ.

Đó là lý do vì sao những đội bóng có bề dày lịch sử và lượng CĐV đông đảo trong quá khứ như Rapid Bucharest bị xuống hạng, hay thê thảm hơn là trường hợp của FC Vaslui – bị giải thể chỉ vài năm sau khi giành quyền tham dự Champions League – hay CFR Cluj – đội bóng từng đánh bại Manchester United ngay tại Old Trafford năm 2012, hiện đang bị LĐBĐ Romania cấm thi đấu vì không thể trang trải nợ nần sau khi bị Chủ tịch Paszkany Arpad bỏ rơi.

Và còn rất nhiều cái tên lớn khác của bóng đá Romania cũng vì vậy mà phải nộp đơn phá sản. Đó là Dinamo Bucharest, là Universitatea Cluj và Otelul Galati. Họ buộc phải làm thế nếu muốn sống sót.

Dinamo Bucharest – một trong những đội bóng được hâm mộ nhất Romania cũng đã phá sản (Ảnh: ESPN)

Với bức tranh đen tối đó, không ngạc nhiên khi các trận đấu tại giải VĐQG Romania thường diễn ra với khán đài vắng tanh. Các đội bóng không có tiền để mua cầu thủ, còn các tài năng trẻ thì tìm cách tháo chạy ra nước ngoài ngay khi có thể. Cho đến năm 2015, Steaua Bucharest là đội bóng duy nhất tại đây có tiền để chuyển nhượng, còn các đội bóng khác chỉ bổ sung lực lượng bằng các bản hợp đồng miễn phí.

Nhưng rồi, đến lượt Steaua Bucharest – tượng đài lớn nhất của bóng đá Romania – cũng phải sụp đổ.

Nỗi đau mang tên Steaua Bucharest

Câu chuyện của Steaua Bucharest khởi đầu từ năm 2003, khi một người đàn ông có tên George “Gigi” Becali lên nắm quyền.

Trước đó, Steaua Bucharest thuộc quyền sở hữu của một vài nhà đầu tư và phải được sự đồng ý của Bộ Quốc phòng Romania thì họ mới được quyền sử dụng thương hiệu của đội bóng này. Không ai biết rõ tiến trình chuyển giao quyền lực này diễn ra thế nào, chỉ biết rằng khi rơi vào tay Viorel Paunescu thì sự yếu kém trong khâu quản lý đã khiến đội bóng này nhanh chóng rơi vào cảnh nợ nần. Thế rồi đến năm 2003, Gigi Becali – một tài phiệt bất động sản nhảy vào cạnh tranh vị trí Chủ tịch CLB.

Gigi Becali – Chủ tịch Steaua Bucharest (Ảnh: Alcheron)

Với tham vọng biến Steaua Bucharest thành một Công ty trách nhiệm hữu hạn, Becali mua lại 50% cổ phần của đội bóng và trở thành ông chủ hợp pháp. Năm tiếp theo, ông mua tiếp 14% cổ phần nữa và khẳng định quyền lực tuyệt đối tại CLB.

Những lời hứa hẹn ban đầu của Becali vô cùng lọt tai. Ông này khẳng định mình không bán đi những trụ cột của đội bóng trừ khi lời đề nghị đến từ những giải đấu lớn, đồng thời bày tỏ tham vọng xây dựng một đội bóng dựa trên những tài năng bản địa.

Nhưng rốt cuộc mọi người sớm vỡ lẽ rằng đây chỉ là một chiêu bài để Becali thâm nhập vào chính trường. Trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, Steaua Bucharest từ một đội bóng có chiến lược dài hạn trở thành một mớ hỗn độn. 14 HLV đã phải ra đường, trong đó có huyền thoại bất tử của bóng đá Romania – Gheorghe Hagi.

Ban đầu đội bóng cũng cố gắng níu chân các trụ cột, nhưng rồi Becali đột nhiên thay đổi kế hoạch khi chuyển hướng sang những tài năng trẻ nước ngoài. Năm 2008, Steaua bỏ 2 triệu Euro mang về Dayro Moreno – một trong những cái tên khá đình đám ở Nam Mỹ khi ấy. Becali hết lời ca tụng Moreno, nhưng rồi chỉ một năm sau, người ta thấy anh tập cùng đội dự bị, và ra đi không kèn không trống.

Dayro Moreno trong màu áo Steaua Bucharest (Ảnh: Fanatik)

Vài tháng sau, chiến lược của đội bóng lại thay đổi. Lần này Becali muốn tập trung vào những cầu thủ được đào tạo từ chính CLB.

Đây sẽ là kỷ nguyên mới của Steaua. Chúng tôi sẽ là một Arsenal của Romania. Tôi tin vào Bergodi, ông ấy đã tạo ra một đội bóng tuyệt vời đến mức không biết phải chọn ai đá chính. Tôi muốn một đội bóng gồm toàn người Romania, và được tự hào với một đội hình toàn Romania. Tôi muốn cả châu Âu phả sợ hãi.

– Becali tự tin khẳng định.

Không lâu sau đó, Cristiano Bergodi – HLV trưởng của Steauau Bucharest khi ấy – bị sa thải. Tiếp đó vài tháng, dự án “Arsenal của Romania” xếp xó.

Cristiano Bergodi – Cựu HLV Steaua (Ảnh: Sky Sports)

Những năm sau đó, cuộc khủng hoảng tài chính châu Âu đã tàn phá nền kinh tế Romania, và tất nhiên Becali cũng bị ảnh hưởng không ít. Trong giai đoạn khó khăn đó, Steaua không giành nổi một danh hiệu nào trong 3 năm liên tiếp, đồng thời phải đưa về những cầu thủ không có danh tiếng và đang tự do, với mức lương không quá 10.000 Euro/tháng.

Thế nhưng đến năm 2012, ánh sáng cuối đường hầm xuất hiện. Tận dụng tình cảnh khó khăn của các đối thủ cạnh tranh, Steaua quyết định đánh canh bạc lớn khi vung tiền mua những cầu thủ đang chơi tốt ở Liga 1 khi ấy.  Kết quả đến ngay sau đó: Hai chức vô địch liên tiếp, một Siêu cúp và suất dự vòng sơ loại Champions League.

Nhưng rồi một lần nữa cái tên Becali lại báo hại đội bóng.

Năm 2014, y bị tuyên án ba năm tù giam vì tội lạm dụng chức quyền. Giám đốc điều hành của đội bóng khi đó là Mihai Stoica cũng cùng chung số phận.

Gigi Becali bị tuyên án tù 3 năm (Ảnh: Libertatea)

Với việc Chủ tịch đội bóng phải vào tù, Bộ Quốc phòng Romania đã quyết định thu hồi tên tuổi, màu áo và phù hiệu của Steaua Bucharest. Từ đội bóng số Một của đất nước, họ trở thành kẻ vô danh tính.

Đau xót làm sao khi vào tháng 12/2014, bảng điện tử trên sân Arena Nationala xuất hiện dòng chữ “Đội nhà” khi đội bóng này tiếp đón CSMS Iasi. Không chỉ có vậy, logo của CLB này cũng không xuất hiện trên bảng tỉ số, còn trên đồng phục của các cầu thủ, một hình chữ nhật màu đen trám vào nơi từng là phù hiệu của đội bóng.

Thậm chí trong suốt 90 phút sau đó, cái tên “Steaua” còn không một lần được các BLV nhắc đến.

Steaua trở thành đội bóng “vô danh” (Ảnh: Marca)

Bất chấp việc phải trải qua chừng ấy khó khăn, Steaua Bucharest vẫn chứng tỏ được giá trị của mình khi giành chức vô địch đầy kịch tính ở mùa giải 2014-15. Tháng Một năm 2015, CLB cho ra mắt logo mới, đồng thời tuyên bố đã được Bộ Quốc phòng Romania cho phép sử dụng lại cái tên Steaua Bucharest và màu áo cũ.

Nhưng rồi bóng đen lại ập đến khi Gigi Becali được tha trước thời hạn, vào ngày 3/4/2015. Không ngạc nhiên khi ở mùa giải 2015-16 vừa rồi, Steaua không thể giành chức vô địch.

Đến lúc này, dường như đã vượt quá mức chịu đựng, Bộ Quốc Phòng Romania quyết định chơi bài ngửa: Họ cáo buộc Gigi Becali sử dụng bất hợp pháp tên tuổi đội bóng Steaua Bucharest – vốn thuộc sở hữu của quân đội – để làm lợi cá nhân từ năm 2004 đến nay, yêu cầu thu hồi vĩnh viễn cái tên Steauau Bucharest, qua đó khai tử luôn đội bóng từng là niềm tự hào của người Romania. Ngoài ra, Becali sẽ phải chịu phạt hành chính số tiền lên đến 40 triệu Euro

Rốt cuộc sau hai tháng tranh tụng, ngày 15/2 vừa rồi, Becali đồng ý trả lại tên tuổi của Steaua Bucharest cho Bộ Quốc phòng. Vào mùa giải 2017-18 tới, cái tên Steaua Bucharest sẽ biến mất, thay vào đó rất có thể sẽ là FC Sports Becali. Và trong tình huống xấu nhất thì họ sẽ phải bắt đầu mùa giải mới ở giải đấu cấp thấp nhất – Liga IV.

Mùa giải tới, cái tên Steaua Bucharest sẽ biến mất (Ảnh: Twitter)

Lời kết

Với lối làm bóng đá ngắn hạn, cùng các ông chủ chỉ chăm chăm chộp lấy lợi ích trước mắt, tương lai của bóng đá Romania trở nên vô cùng mờ mịt. Hiện tại, chỉ còn một số rất ít trung tâm đào tạo do LĐBĐ nước này điều hành là còn đang hoạt động, còn tại tất cả các CLB khác – kể cả Steaua Bucharest – đều đã đóng cửa. Chính bởi vậy, rất nhiều cầu thủ trẻ không có nơi chốn để tập luyện và đứng trước hai lựa chọn: cố gắng tìm một bản hợp đồng ở nước ngoài khi đủ 18 tuổi hoặc treo giày và theo nghề khác.

Một trở ngại lớn nữa với các cầu thủ trẻ tại Romania chính là việc các HLV tại đây cũng không sẵn sàng đánh đổi kết quả trước mắt để tin dùng họ. Điều đó dẫn đến việc hầu hết các chàng trai buộc phải rời CLB, số ít được giữ lại nhưng cũng chỉ là lựa chọn thứ yếu khi kỹ năng của họ không bì được với những cầu thủ nước ngoài.

Đó là lý do vì sao mà hàng năm, có hàng trăm cầu thủ U-16 người Romania đến thử việc tại các CLB ở Anh, Tây Ban Nha và Italia – mang theo kỳ vọng của những tay đại diện rằng sẽ họ đãi ra được những viên kim cương thô mà đất nước này đã chối bỏ.

Nhưng đó không phải là mối lo lớn nhất. Một khi đã đào thoát thành công, các cầu thủ trẻ sẽ càng thấm thía hơn về những vấn đề của bóng đá Romania, và khi đó chắc chắn họ sẽ tìm cách nhập tịch và tìm kiếm cơ hội được khoác áo đội tuyển các nước này. Khi ấy, bóng đá Romania vốn đã hạn hán cầu thủ giỏi sẽ càng bị khô cằn bởi nạn chảy máu tài năng.

Ianis Hagi – con trai của Gheorghe Hagi – đào thoát sang Fiorentina ngay khi đủ 18 tuổi (Ảnh: Sport.ro)

Thế nhưng, thật dễ dàng nếu chúng ta nói toàn bộ sự sụp đổ của bóng đá Romania ngày nay là do lỗi của những Mircea Sandu, Dumitru Dragomir hay Gigi Becali. Những kẻ đó tất nhiên đóng vai trò cốt yếu, nhưng việc thiếu đi một kế hoạch phát triển dài hạn, quan liêu trong quản lý tài chính của các CLB và xem thường công tác đào tạo trẻ mới là những vấn đề lớn nhất của đất nước này.

Thay đổi tư duy là cách duy nhất để trục vớt con tàu đắm. Nhưng đáng buồn thay, để làm được điều đó có lẽ bóng đá Romania sẽ phải sa lầy thêm hàng chục năm nữa, hoặc lụi tàn hẳn.

Comments

comments

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*